Geçmişten Günümüze Web Sitelerinin Kullanılabilirliği

Bir web sitesi için kullanıcı deneyimi açısından en önemli etkenlerden biri kesinlikle kullanılabilirliğinin yüksek olması. Bu konuda çok sayıda çalışmaya ve bu çalışmaların sonuçlarından oluşturulmuş rehberlere ulaşmak mümkün.

Bu konuda önde gelen uzmanlardan biri olan Jakop Nielsen’in ilginç bir yazısı elime geçti. İlk olarak 1994 yılında sadece 5 site ve 3 kullanıcıyla başlayan bir çalışmanın sonuçları, 1997’de yayınlanan bir karşılaştırma, 2000 yılında yayınlanan “Designing Web Usability: The Practice of Simplicity” adlı kitap ve 2006 yılında basılan “Prioritizing Web Usability” adlı kitaba kadar geçen süre içerisinde gelişen web teknolojileri ve kullanıcı alışkanlıkları bazında zamana karşı değerlendiriliyor.

İlk çalışmalarda elde edilen sonuçlardan kullanılabilirlik derecesini negatif etkileyen etkenlerden, 2006 yılında hangilerinin etkisini yitirdiği incelenmiş ve bunun nedenleri araştırılmış.

Çıkan sonuç şu şekilde:

• Etkenlerin yarısından daha fazlası halen etkisini 14 yıl önce olduğu gibi sürdürüyor

• Gelişen teknoloji asıl kullanılabilirlik sorunlarının yalnızca %10 kadarına çözüm getirebilmiş.

• Kullanıcılar arayüzlere başarıyla uyum sağlayarak, eskiden kullanılabilirliği etkileyen birçok etkeni artık bir sorun olarak görmüyorlar.

• Tasarımcılar, prensipte halen bir sorun olan bazı sayfa öğelerini başarıyla gizleyerek ve kullanıcılara daha basit formlarda sunarak, kullanıcı gözünde kullanılabilirlik üzerindeki etkilerini düşürebiliyorlar.

90’lı yıllarda kullanılabilirlik konusunda hazırlanan rehberler günümüzde hala %80 oranında geçerliliğini koruyor.

İnternetin neredeyse ilk tasarlanan sayfaları ve ilk kullanıcıları o günlerde hangi kullanılabilirlik sorunlarıyla uğraştılarsa, aynı sorunlar ve aynı kurallar günümüzde de geçerli ve muhtemelen gelecekte de geçerli olacak.

Sonuç olarak geçmişten ders alma kuralı belki de dünyanın en hızlı gelişen teknolojilerinden biri olan İnternet için de geçerli. İnternet ne kadar hızlı gelişirse gelişsin, kullanıcılar olan bizlerin beklentileri sanırım çok fazla değişmiyor.

Not: Jakop Nielsen’in yazısını bana ilettiği için Çağatay Kıyıcı’ya teşekkürler.